Nền chính trị Mỹ... uống trà và cà phê

Nền chính trị Mỹ giờ như đang phải cậy nhờ đến chất kích thích là... trà và cà phê để thoát khỏi thế bế tắc tại quốc hội và “sự tê liệt” của Washington.

Các thành viên đảng “trà” biểu tình trên đồi Capitol - Ảnh: AFP

Chỉ nội một kế hoạch cải cách y tế mà đã mất cả năm vẫn chưa bỏ phiếu ngã ngũ khiến nay ông Obama phải dời chuyến thăm Úc và Indonesia để ở nhà thuyết khách, cả việc dùng đến những thủ thuật bỏ phiếu ở nghị trường.

Sau đảng “trà”, nay lại ra đời một đảng na ná là đảng “cà phê”. Ngày 13-3, đảng này đã có một cuộc biểu dương thanh thế toàn quốc đầu tiên với 375 cuộc gặp gỡ diễn ra tại 44 bang và thủ đô cùng lời kêu gọi người Mỹ “Hãy tranh luận chứ đừng đấm đá lẫn nhau”.

Dễ nhận thấy hai đảng này có chung một tham vọng: “thức tỉnh” cử tri Mỹ để đưa tiếng nói mới của “khối đa số thầm lặng” này tham gia cuộc tranh luận chính trị hiện thời. Ngoài chuyện này ra thì hai đảng này khác nhau một trời một vực.

Trà luôn dị ứng với các cải cách (và với thuế...) mà ông Obama đưa ra và lo ngại một nhà nước liên bang can dự và thọc tay sâu vào mọi chuyện. Ngay trước thời điểm bỏ phiếu cho dự luật cải cách y tế, ngày 20 và 21-3, họ đã biểu tình trước tòa nhà Quốc hội Mỹ trên đồi Capitol ở Washington để phản đối dự luật cải cách y tế.

Sarah Palin, cựu ứng cử viên Cộng hòa trong cuộc chạy đua vào Nhà Trắng, đang là chất xúc tác cho phong trào này mà tên gọi của nó gợi nhớ đến cuộc nổi dậy tại Boston năm 1773 để chống thuế do triều đình Anh áp đặt.

Người đẹp Alaska này thậm chí còn cung cấp diễn đàn cho một cuộc tập họp lớn của “trà” tại Nashville vào đầu tháng 2 để kêu gọi một “cuộc cách mạng” mới cho nước Mỹ.

Phải chăng đó là sự thất bại của ông Obama?

“Cà phê” cũng mong một “cuộc cách mạng” khác. “Cà phê” tự định nghĩa là phong trào “ủng hộ chính quyền liên bang và chống lại tình trạng phá bĩnh trong nghị viện”.

Tự coi mình là “người đại diện” đích thực của cử tri Mỹ với chủ trương mở rộng tranh luận cho mọi công dân, “cà phê” ủng hộ các nhà chính trị đang tìm kiếm “những giải pháp tích cực” cho những vấn đề của nước Mỹ.

“Linh hồn” của “cà phê” là Annabel Park, một nhân viên tư liệu gốc Hàn Quốc, sống ở Washington DC, đến Mỹ từ năm 9 tuổi. Ngày 26-1, bực tức trước những tuyên bố của “trà”, bà này bèn xuất hiện trên Facebook với lời kêu gọi: “Chúng ta hãy họp nhau lại và uống cà phê (đảng “cà phê”)... hay thứ gì khác, cả nước tăng lực Red Bull cũng được... Thứ gì cũng được hết, miễn không phải là trà! Nào chúng ta hãy họp nhau lại uống cà phê và bắt đầu một cuộc trò chuyện chính trị cho ra trò, thiết thực và đầy cảm thông”.

Thế là “cà phê” ra đời và loang dần, chưa ăn rễ sâu trong nền chính trị Mỹ thì ít ra cũng là trong sự vồ vập của truyền thông vốn đang khát một đối trọng với... “trà”. Hơn 102.000 người đã đồng lòng uống... cà phê cùng Annabel Park.

Một câu hỏi: liệu sự ra đời của “cà phê” có phải là cách “ăn miếng trả miếng” của phe Dân chủ để có một đối trọng với “trà” trên cùng một sân chơi?

Không thể không thấy rằng cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 sẽ là một trắc nghiệm cho ông Obama, bởi lẽ cuộc bầu cử này sẽ tác động đến sự cân bằng chính trị đối với phần nhiệm kỳ còn lại của ông.

Đúng là “những người Dân chủ thích cà phê” thật, như báo El Pais giật tít... Đúng là trước tháng 2 Annabel Park đã tích cực ủng hộ ông Obama. Năm 2008, bà đã tham gia kế hoạch “Đoàn kết vì Obama”, từng là điều phối viên cho kế hoạch “Người châu Á ủng hộ Obama”.

Lo ngại bị đồng hóa là “nhân bản” của Đảng Dân chủ và Nhà Trắng mới đây trên Facebook, “cà phê” đã lên tiếng bằng một dòng chữ in đậm ”Annabel Park không làm việc cho Obama”, không chống lại “trà” mà là “một mô hình khác của sự tham dự công dân”.

Dù sao, như New York Times nhận định, hai phong trào này cũng đang cho thấy một tâm trạng bất mãn và giận dữ của cử tri đối với Quốc hội Mỹ và đối với cả Cộng hòa lẫn Dân chủ.

Và sẽ là khôn ngoan hơn khi cả Cộng hòa lẫn Dân chủ đừng ngoảnh mặt làm ngơ trước sự trỗi dậy của “hai gã khổng lồ thầm lặng” này. Bởi như USA Today giải thích: đảng nào “tìm được cách nối kết “với những khát vọng này thì “sẽ xây dựng được đa số bền vững mà nền chính trị của đất nước chúng ta thiếu vắng biết bao từ 30 năm qua”, còn trước mắt là sẽ “ghi điểm” trong cuộc bầu cử sắp tới.

TRUNG NGUYỄN - HIẾU TRUNG