Việt kiều mua nhà: hai luồng ý kiến

Ngày 2-6, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự luật được nhiều người quan tâm: sửa đổi, bổ sung điều 126 của Luật nhà ở và điều 121 của Luật đất đai cho người VN cư trú ở nước ngoài được mua căn hộ, mua và sở hữu nhà gắn liền với quyền sử dụng đất tại VN.

Đại biểu Ngô Văn Minh: Nếu mở sẽ có khoảng 500.000 người về VN mua nhà thì điều đó đáng mừng hay đáng lo? - Ảnh: Văn phòng Quốc hội

Đã có hai luồng ý kiến trái ngược về việc này. Nhiều ý kiến lo ngại nhưng đa số đại biểu đều đồng tình nên ban hành hợp thức hóa tình trạng “mua chui” của nhiều Việt kiều.

Lo ảnh hưởng đến người nghèo

Trong nhóm đại biểu QH băn khoăn, đại biểu Trần Ngọc Vinh (TP Hải Phòng) cho rằng việc mở rộng đối tượng trước mắt VN mới tính được về mặt kinh tế mà chưa lường hết được tác động xấu về mặt xã hội. Người VN định cư ở nước ngoài hiện hơn 3 triệu người, trong đó 70% vẫn giữ quốc tịch VN, nếu mở rộng sẽ có số lượng lớn người VN ở nước ngoài sở hữu nhà ở tại VN, có thể ảnh hưởng đến tình hình chính trị xã hội, bất động sản. Để đối tượng trên đầu cơ mua đi bán lại sẽ khiến giá nhà tăng, theo ông Vinh, tác động không tốt đến nhu cầu thật sự về nhà ở của người nghèo.

Đại biểu Ngô Văn Minh (Quảng Nam) băn khoăn Chính phủ mới nói được việc mở rộng diện người VN ở nước ngoài được mua nhà tại VN sẽ “không làm ảnh hưởng nhiều đến thị trường nhà đất”. Theo ông Minh, khi chúng ta mở rộng đối tượng, Chính phủ cần có dự báo, đánh giá cụ thể hơn xem khả năng bao nhiêu phần trăm người VN ở nước ngoài sẽ về mua nhà, sau đó mới quyết có nên mở rộng không và mở đến mức nào. Ông Minh đặt câu hỏi: nếu mở sẽ có khoảng 500.000 người về VN mua nhà thì điều đó đáng mừng hay đáng lo?

Theo ông Ngô Văn Minh, trong khi nhiều quy định khác của Luật đất đai người dân trong nước đang bức xúc chưa được giải quyết một cách thấu đáo, việc này được đưa vào chương trình năm 2009 đã bị rút ra, năm 2010 cũng không có nên ông Minh đề nghị QH hết sức cân nhắc sửa đổi trước quy định về mở rộng đối tượng người VN ở nước ngoài được mua nhà trong nước.

Theo đại biểu KSor Phước (Gia Lai), không thể đặt vấn đề coi người Việt ở nước ngoài hoàn toàn như người VN trong nước vì họ ít bị ràng buộc bởi luật pháp VN mà phải chịu sự chi phối của cả luật nước ngoài. Vì vậy, theo ông Phước, nên có sự phân biệt: người Việt hai quốc tịch chỉ được mua một nhà, không phải được mua các loại nhà đất, ở tất cả các nơi.

Đại biểu Đặng Thuần Phong (Bến Tre) cho rằng báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế nói việc cấp phép cư trú từ ba tháng trở lên theo thủ tục xuất, nhập cảnh đã loại trừ được đối tượng phản động và các đối tượng phạm tội khác. Người ta có thể định cư ổn định rồi mới phản động hoặc phạm tội nên ông Phong cho rằng cần cân nhắc lại quy định chỉ cần được cấp phép cư trú ba tháng trở lên là được mua nhà tại VN.

Địa vị pháp lý ngang nhau

Đại biểu Trần Du Lịch: Có mở cũng sẽ không nhiều người Việt ở nước ngoài mua (nhà) - Ảnh: Văn phòng Quốc hội

Đại biểu Trần Du Lịch (TP.HCM) chia sẻ nhiều ý kiến băn khoăn của các đại biểu khác vì lúc đầu ông cũng có băn khoăn tương tự. Song từ thực tế đi thẩm định, ông Lịch cho rằng việc mở rộng đối tượng được mua nhà ở VN là logic phù hợp với Luật quốc tịch vừa được thông qua. Hơn nữa, qua tham khảo các nhà kinh doanh, quản lý, theo ông Lịch, họ đều cho rằng không cần lo vì “có mở cũng sẽ không nhiều người Việt ở nước ngoài mua”. Lý do “nếu một năm họ chỉ về vài ba tháng thì chi phí bảo trì, bảo dưỡng nhà và thuê khách sạn thì ở khách sạn rẻ hơn”.

Theo ông Lịch, việc nới quy định sẽ giúp hợp thức hóa nhiều trường hợp mua không hợp pháp dẫn tới khó quản lý tại TP.HCM. Hơn nữa, ông Lịch cho biết với giá nhà đất ở TP.HCM và Hà Nội, nếu bán nhà ở Califonia về VN mua... sẽ thiệt lắm chứ chưa phải hấp dẫn.

Đại biểu Triệu Sỹ Lầu (Cao Bằng) coi việc cho kiều bào mua nhà tại VN là việc thể chế hóa chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, coi người VN cư trú ở nước ngoài là một bộ phận không thể tách rời của dân tộc VN. Việc hạn chế quyền và nghĩa vụ của những người có quốc tịch VN về quyền sở hữu và sử dụng nhà, đất là chưa phù hợp với hiến pháp.

Đồng tình cho người VN định cư ở nước ngoài được mua nhà, quyền sử dụng đất trong nước nhưng theo đại biểu Nguyễn Hồng Nhị (Nghệ An), phải giới hạn ở những người có quốc tịch VN đủ 18 tuổi trở lên và có chứng minh khoản tiền mua nhà hợp pháp và chính đáng nhằm hạn chế việc “rửa tiền”. Vì dự thảo sửa đổi luật có nêu người VN ở nước ngoài khi đã mua nhà có quyền được cho thuê trong thời gian tạm thời không dùng nên ông Nhị đề nghị để chặt chẽ và loại trừ được các trường hợp dù cá biệt, phải hạn định rõ từ “tạm thời”.

Tốt nhất, theo ông Nhị, ban soạn thảo nên định rõ thời gian được cho thuê để tránh việc mua xong nhà chỉ ở 1-2 tháng rồi cho thuê vô thời hạn.

Trước khi kết thúc, ông Nhị phản ảnh tâm tư của cử tri muốn sớm sửa đổi toàn bộ Luật đất đai chứ không phải chỉ sửa một vài điều. Bức xúc nhất của cử tri là chuyện thu hồi đất, bồi thường tái định cư, khung giá đất, quy hoạch... nên theo ông Nhị, Luật đất đai phải được sửa đồng bộ và căn bản hơn.

Nêu bốn lý do lớn, đại biểu Phạm Xuân Thường (Thái Bình) đề nghị nếu đã cho phép công dân VN ở nước ngoài được quyền mua nhà thì nên cho họ được quyền như công dân trong nước. Theo ông Thường, hiến pháp quy định địa vị pháp lý của công dân VN ở nước ngoài và trong nước tương đương nhau. Thực tế trong ba năm thực hiện Luật nhà ở mới có hơn 140 kiều bào mua nhà trong nước, như vậy là rất ít. Bên cạnh đó mở rộng đối tượng được mua nhà sẽ tác động tích cực đến thị trường nhà đất VN nên chính sách trên là có lợi.

Đại biểu Nguyễn Kim Hồng (Đồng Tháp) cho rằng không nên quy định người VN ở nước ngoài phải có phép cư trú ba tháng mới được mua nhà, quyền sử dụng đất vì nhiều nhà khoa học, trí thức, doanh nhân không thể ở liền ba tháng chỉ để mua nhà. Theo ông Hồng, chỉ nên quy định người được phép cư trú từ ba tháng trở lên trong một năm là đủ, nếu không sẽ khó cho người có nhu cầu thật sự.

Luật di sản văn hóa: cần cụ thể hơn

Cùng ngày, QH cũng thảo luận ở hội trường về Luật di sản văn hóa. Nhiều đại biểu đã cho rằng dự thảo luật này được soạn thảo chưa thật công phu và cần phải xem lại. Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Gia Lai) cho rằng Luật di sản văn hóa sẽ quyết định trực tiếp đến sự tồn vong của nền văn hóa dân tộc VN cả về loại hình vật thể và phi vật thể. Tuy nhiên, các quy định của luật vẫn còn chung chung, chưa cụ thể.

Đại biểu Huỳnh Ngọc Đáng (Bình Dương) cho rằng một số quy định về văn hóa phi vật thể của dự luật còn chung chung, cần quy định rõ hơn. Theo ông Đáng, VN có nhiều chuyên gia giỏi về lĩnh vực này. Dự luật cần tiếp tục lấy ý kiến tham khảo nhiều hơn để có thể bảo vệ tốt hơn di tích.

CẦM VĂN KÌNH

Đại biểu Ngô Đức Mạnh (Bình Phước): Họ đã từ bỏ thu nhập cao để về nước

Tôi đồng tình về việc chúng ta sửa đổi điều 126 Luật nhà ở và điều 121 của Luật đất đai. Nhìn lại đối tượng mà chúng ta sửa luật để cho phép có thể sở hữu nhiều nhà ở VN, ngoài người có quốc tịch VN thì chúng ta cho phép người về đầu tư trực tiếp tại VN, người có công đóng góp với đất nước, nhà khoa học và người có kỹ năng đặc biệt. Đây là những đối tượng đã có cuộc sống ổn định ở đất nước mà họ đang cư trú, cũng chính là đối tượng mà có thể không về VN thì họ có điều kiện đầu tư ở nước khác và thậm chí họ đã quen với môi trường sống và làm việc rất có tiện nghi ở nước ngoài.

Khi đã quyết định về đầu tư làm ăn ở trong nước, nhất là người có kỹ năng đặc biệt, thì quả thật tôi biết trong này có nhiều trường hợp chính họ cũng phải cân nhắc. Nhiều người vì quê hương đất nước nên đã quyết định đưa toàn bộ gia đình từ bỏ công việc có thể thu nhập cao để về đầu tư trong nước. Nên việc chúng ta tạo điều kiện cho họ mua nhà ở trong nước là hết sức cần thiết.

V.V.THÀNH